Referendum w Gminie Szydłowo – najczęściej zadawane pytania i odpowiedzi
W związku z planowanym referendum dotyczącym utworzenia parku krajobrazowego oraz możliwości rozwoju wielkopowierzchniowych instalacji odnawialnych źródeł energii na terenie Gminy Szydłowo mieszkańcy zgłaszają wiele pytań dotyczących potencjalnych skutków tych decyzji.
Poniżej przedstawiamy odpowiedzi na najczęściej pojawiające się pytania dotyczące rolnictwa, zabudowy, inwestycji infrastrukturalnych oraz funkcjonowania farm fotowoltaicznych i elektrowni wiatrowych.
1. Pytanie: Czy działalność rolnicza na terenach objętych parkiem krajobrazowym zostanie ograniczona?
Odpowiedź:
Park krajobrazowy nie zakazuje prowadzenia działalności rolniczej. Rolnicy nadal będą mogli uprawiać ziemię, hodować zwierzęta oraz korzystać z gruntów rolnych.
W niektórych szczególnie cennych przyrodniczo obszarach mogą jednak zostać wprowadzone określone ograniczenia – np. w pobliżu wartościowych łąk lub lasów. W takich miejscach niektóre inwestycje, takie jak budowa nowych budynków gospodarczych, mogą wymagać dodatkowych zgód administracyjnych.
2. Pytanie: Czy uchwała intencyjna Rady Gminy oznacza ostateczne granice parku krajobrazowego?
Odpowiedź:
Nie. Uchwała intencyjna wskazuje jedynie wstępne obszary, które gmina proponuje objąć parkiem krajobrazowym oraz te, które mają zostać z niego wyłączone.
W przypadku Gminy Szydłowo z obszaru parku wyłączono obręby: Cyk, Dolaszewo, Klęśnik, Kotuń, Nowy Dwór i Szydłowo, a także część obrębu Stara Łubianka oraz część obrębu Kłoda (w rejonie składowiska odpadów).
Ostateczną decyzję o granicach parku podejmuje Sejmik Województwa Wielkopolskiego, po analizie wniosku, konsultacjach społecznych oraz opracowaniu zasad ochrony. W praktyce oznacza to, że granice parku mogą jeszcze ulec zmianie.
3. Pytanie: Czy instalacje wiatrowe i fotowoltaiczne mogą współistnieć z parkiem krajobrazowym?
Odpowiedź:
Tak. Instalacje odnawialnych źródeł energii mogą funkcjonować w sąsiedztwie parku krajobrazowego, pod warunkiem że nie będą zlokalizowane w obszarach o najwyższych wartościach przyrodniczych i krajobrazowych.
Jeżeli mieszkańcy w referendum opowiedzą się zarówno za utworzeniem parku krajobrazowego, jak i za rozwojem dużych instalacji OZE, na terenie gminy mogą zostać wyznaczone odrębne strefy dla ochrony przyrody oraz dla inwestycji energetycznych.
4. Pytanie: Czy w parku krajobrazowym dopuszczony jest odstrzał dzikich zwierząt?
Odpowiedź:
W parkach krajobrazowych może zostać wprowadzony zakaz umyślnego zabijania dziko występujących zwierząt oraz niszczenia ich schronień, miejsc rozrodu czy tarlisk.
Zakaz ten nie dotyczy jednak działań prowadzonych w ramach racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej, rybackiej oraz łowieckiej. Oznacza to, że odstrzał zwierzyny może być prowadzony zgodnie z przepisami Prawa łowieckiego.
5. Pytanie: Czy w parku krajobrazowym możliwy jest podział działek pod zabudowę mieszkaniową?
Odpowiedź:
Jeżeli w uchwale intencyjnej dotyczącej utworzenia parku krajobrazowego proponuje się wprowadzenie zakazu:
„realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku…” to:
skutki dla podziału działek i zabudowy mieszkaniowej są następujące:
Sam podział: Podział działki co do zasady jest możliwy, ponieważ podział geodezyjny nie jest przedsięwzięciem mogącym znacząco wpływać na środowisko. Podział (tak jak dotychczas) musi być zgodny: - z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (MPZP) albo - z decyzją o warunkach zabudowy.
Problem może pojawić się przy skali zabudowy: Zakaz dotyczący przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Takim przedsięwzięciem mogą być m. in. duże zespoły zabudowy mieszkaniowej, osiedla mieszkaniowe, inwestycje wymagające decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
W praktyce oznacza to, że:
- pojedyncze domy jednorodzinne zwykle nie są takimi przedsięwzięciami - zazwyczaj dopuszczalne;
- większe zespoły zabudowy (np. deweloperskie osiedla) mogą już zostać zakwalifikowane jako przedsięwzięcie potencjalnie znacząco oddziałujące na śodowisko (powierzchnia podlegająca przekształceniu powyżej 0,5 ha) .
Wniosek praktyczny:
Jeżeli zakaz zostanie ostatecznie przyjęty, to:
- podział na kilka działek pod domy jednorodzinne jest zwykle możliwy;
- natomiast tworzenie dużych kompleksów zabudowy mieszkaniowej (np. osiedli) może być niedopuszczalny, jeśli zostaną one uznane za przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać środowisko.
6. Pytanie: Czy rozwój odnawialnych źródeł energii wpłynie na ceny prądu w gminie?
Odpowiedź:
Rozwój farm wiatrowych i instalacji fotowoltaicznych może przyczynić się do stabilizacji cen energii elektrycznej poprzez zwiększenie jej podaży oraz zmniejszenie zależności od paliw kopalnych.
Należy jednak pamiętać, że energia produkowana przez duże instalacje często sprzedawana jest w ramach kontraktów krajowych, dlatego nie zawsze trafia bezpośrednio do lokalnej sieci. Ceny energii dla gospodarstw domowych ustalane są przez operatorów sieci oraz regulatorów rynku.
7. Pytanie: Czy park krajobrazowy ograniczy możliwość budowy nowych dróg lub infrastruktury?
Odpowiedź:
Utworzenie parku krajobrazowego nie oznacza całkowitego zakazu budowy infrastruktury. W niektórych strefach mogą jednak obowiązywać dodatkowe wymagania środowiskowe.
Oznacza to, że inwestycje takie jak budowa dróg, sieci energetycznych czy obiektów publicznych będą musiały być zgodne z zasadami ochrony przyrody oraz uzyskać wymagane decyzje i uzgodnienia.
8. Pytanie: Czy instalacje fotowoltaiczne wytwarzają dźwięk podczas pracy?
Odpowiedź:
Same panele fotowoltaiczne są bezgłośne, ponieważ nie posiadają elementów ruchomych. Niewielki dźwięk może być generowany jedynie przez urządzenia techniczne, takie jak inwertery (falowniki) lub stacje transformatorowe.
9. Pytanie: Jaki jest charakter dźwięku generowanego przez instalacje fotowoltaiczne?
Odpowiedź:
Jest to cichy, jednostajny szum porównywalny z pracą domowych urządzeń elektrycznych. W praktyce poziom hałasu instalacji fotowoltaicznych jest niski i zazwyczaj nie stanowi uciążliwości dla otoczenia.
10. Pytanie: Czy istnieją normy regulujące hałas instalacji fotowoltaicznych i czy dźwięk mieszczący się w normach może być odczuwalny?
Odpowiedź:
Tak. Instalacje fotowoltaiczne muszą spełniać ogólne normy hałasu obowiązujące dla terenów mieszkaniowych określone w przepisach ochrony środowiska.
Odczuwanie dźwięków może być jednak subiektywne. Dlatego ważne są pomiary powykonawcze oraz możliwość reagowania w sytuacji, gdy mieszkańcy zgłaszają dyskomfort.
11. Pytanie: Czy przepisy prawa określają minimalną odległość farm fotowoltaicznych od domów?
Odpowiedź:
W polskim prawie nie ma jednej ogólnej ustawy określającej sztywną minimalną odległość farm fotowoltaicznych od budynków mieszkalnych.
Lokalizacja instalacji ustalana jest na podstawie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy oraz – w niektórych przypadkach – procedury oceny oddziaływania na środowisko.
12. Pytanie: Kto jest odpowiedzialny za monitorowanie poziomu hałasu po rozpoczęciu eksploatacji farmy?
Odpowiedź:
Za kontrolę i monitorowanie hałasu odpowiada inwestor. Nadzór nad przestrzeganiem obowiązujących norm sprawują właściwe organy ochrony środowiska.
W przypadku przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu inwestor zobowiązany jest do wdrożenia działań ograniczających emisję hałasu.
13. Pytanie: Jakie dźwięki generują turbiny wiatrowe?
Odpowiedź:
Turbiny wiatrowe emitują przede wszystkim:
- delikatny szum obracających się łopat wirnika w powietrzu,
- odgłosy mechaniczne pochodzące z pracy generatora i pozostałych elementów technicznych.
Są to dźwięki o stałym, jednostajnym charakterze i niskiej częstotliwości.
14. Pytanie: Czy elektrownie wiatrowe mają negatywny wpływ na środowisko?
Odpowiedź:
Elektrownie wiatrowe nie emitują spalin ani ścieków, a ich oddziaływanie na środowisko jest znacznie mniejsze niż w przypadku elektrowni węglowych czy gazowych.
Należy jednak pamiętać, że mogą wpływać na walory krajobrazowe i wymagają starannego planowania lokalizacji, aby ograniczyć ryzyko oddziaływania na ptaki oraz inne zwierzęta.
15. Pytanie: Czy hałas turbin wiatrowych jest bardziej odczuwalny w porze nocnej?
Odpowiedź:
W nocy ludzki słuch jest bardziej wrażliwy na ciche i jednostajne dźwięki, dlatego odgłosy pracy turbin mogą być wtedy bardziej zauważalne. Z tego względu obowiązują bardziej rygorystyczne normy hałasu nocnego.
16. Pytanie: Czy obecność turbin wiatrowych ma wpływ na turystykę?
Odpowiedź:
Wpływ elektrowni wiatrowych na turystykę może być zróżnicowany i zależy głównie od lokalizacji inwestycji.
W pobliżu szczególnie cennych atrakcji przyrodniczych część turystów może postrzegać je jako element ingerujący w krajobraz. Dla innych mogą stanowić interesujący przykład nowoczesnych technologii energetycznych.
17. Pytanie: Czy budowa i eksploatacja turbin wiatrowych przyczynia się do powstawania nowych miejsc pracy?
Odpowiedź:
Realizacja inwestycji wiatrowej wiąże się z powstawaniem nowych miejsc pracy, szczególnie na etapie budowy – m.in. w branży budowlanej, transportowej i technicznej.
Po zakończeniu budowy liczba stałych miejsc pracy jest zazwyczaj mniejsza i obejmuje głównie obsługę serwisową oraz nadzór nad funkcjonowaniem instalacji.
18. Pytanie: Jak wprowadzenie Parku krajobrazowego wpłynie na budowę S11?
Odpowiedź:
W przypadku gdy Park Krajobrazowy zostanie wprowadzony po wydaniu odpowiedniej decyzji środowiskowej w tej sprawie, obowiązywać będą zapisy decyzji środowiskowej, której na dzień wydawania Park Krajobrazowy nie istniał.
Natomiast w sytuacji gdy Park Krajobrazowy zostanie wprowadzony przed wydaniem decyzji na etapie analizy, zapisy i ograniczenia wynikające z tej formy ochrony przyrody będą musiały zostać uwzględnione w decyzji środowiskowej. Mimo to budowa drogi ekspresowej w Parku Krajobrazowym (PK) jest prawnie możliwa, ponieważ takie przedsięwzięcie jest klasyfikowane jako inwestycja celu publicznego.
Jednakże, wprowadzenie tej formy ochrony na terenie objętym już siecią Natura 2000 oraz Obszarem Chronionego Krajobrazu (OChK) tworzy nową sytuację prawną. Choć Park Krajobrazowy posiada inny reżim ochronny niż Natura 2000, stanowi on dodatkową, trzecią warstwę zabezpieczeń, która rozszerza zakres analizy wariantu alternatywnego przez RDOŚ o następujące aspekty:
1. Rozszerzenie zakresu ochrony o walory krajobrazowe i kulturowe.
O ile sieć Natura 2000 koncentruje się na ochronie konkretnych siedlisk i gatunków, o tyle Park Krajobrazowy chroni dodatkowo wartości estetyczno-widokowe oraz historyczne. W procesie wydawania decyzji środowiskowej RDOŚ jest zobowiązany ocenić, czy infrastruktura drogową (wysokie ekrany akustyczne, nasypy, estakady) nie spowoduje degradacji chronionego krajobrazu.
Konieczność ochrony krajobrazu może wymusić na inwestorze zastosowanie droższych rozwiązań projektowych, takich jak:
·obniżenie niwelety drogi (prowadzenie trasy w wykopie zamiast na nasypie),
·rezygnacja z jaskrawej kolorystyki elementów infrastruktury na rzecz barw neutralnych,
·budowa bardziej złożonych obiektów inżynierskich (szerokie mosty nad rzekami, mury oporowe z „żywą elewacją”, ekrany szklane ze specjalnymi nadrukami (np. sylwetkami ptaków)).
W efekcie te dodatkowe wymogi mogą sprawić, że budowa przez środek parku stanie się tak droga i trudna, że warianty omijające ten teren – wcześniej odrzucane jako zbyt kosztowne – nagle okażą się bardziej opłacalne i sensowne.
2. Zaostrzenie rygorów dla „wariantu alternatywnego”
Przy samej sieci Natura 2000 kluczowe jest wykazanie, że droga nie wpłynie znacząco na chronione gatunki. Dodanie Parku Krajobrazowego sprawia jednak, że wariant omijający ten teren zyskuje dodatkowe „punkty” w końcowej ocenie. Inwestorowi znacznie trudniej będzie dowieść, że budowa przez środek parku jest najlepszym rozwiązaniem. Jeśli istnieje jakakolwiek inna droga (nawet droższa), która pozwoli uniknąć niszczenia krajobrazu, RDOŚ znajdzie się pod silną presją prawną i społeczną, by nakazać ominięcie parku.
3. Nowy katalog zakazów (ustawa o ochronie przyrody)
W parku krajobrazowym obowiązuje konkretna lista zakazów, takich jak zakaz drastycznej zmiany rzeźby terenu czy budowania blisko rzek i jezior. Choć specustawa drogowa pozwala na odstępstwo od tych zakazów, to każdy taki krok musi zostać szczegółowo uzasadniony w raporcie środowiskowym. Dla inwestora to „stąpanie po cienkim lodzie” – im więcej zakazów trzeba „złamać”, tym łatwiej organizacjom ekologicznym lub mieszkańcom podważyć taką decyzję w sądzie i wstrzymać całą budowę.
4. Skumulowany efekt oddziaływania
RDOŚ musi ocenić tzw. oddziaływania skumulowane, czyli sprawdzić, jak wszystkie problemy nałożą się na siebie. Obecność trzech form ochrony (Natura 2000 + OChK + PK) oznacza, że teren ten jest uznany za wyjątkowo cenny w skali kraju. W tej sytuacji margines błędu dla projektantów maleje do zera. Każda wycięta grupa drzew czy zmiana stosunków wodnych będzie analizowana potrójnie: pod kątem przetrwania gatunków (Natura 2000), ogólnego stanu przyrody (OChK) oraz estetyki i widoków (PK).
